نوسان گیری در بازارهای مالی

نوسان  چیست ؟

در بازارهای مالی، قیمت‌ها بر اثر عوامل بسیار متنوعی که بر عرضه و تقاضا موثرند، تغییر می‌کند. این امر محدود به کشور یا جنس خاصی نمی شود و کم و بیش همه جا وجود دارد؛ در بازار طلا ، مسکن، بورس اوراق بهادار، مبادلات ارزی ( فارکس ) ارزهای دیجیتال مانند بیت کوین، بورس فلزات، نفت و…

عواملی که بر عرضه و تقاضا و در نتیجه نوسان اثرگذارند را به عوامل درون ساختاری و برون ساختاری می توان تقسیم نمود.  هر دوی این عوامل را نیز به واقعی و غیرواقعی می توان تقسیم کرد.

مثال :

قیمت خودروی تسلا در آمریکا

1- عوامل درون ساختاری : 

الف ) در سمت تقاضا : میزان خوشنودی که از داشتن خودروی تسلا نصیب خریدار می شود.

ب ) در سمت عرضه : میزان قدرت کارخانه‌ی تسلا در ایجاد نیاز و پاسخ به نیاز در مردم. کارخانه صرفا نیاز افراد جامعه را بررسی نمی کند، بلکه با توجه به حس رقابت و کمال طلبی و زیبایی پسندی افراد، نیازی جدید ایجاد می کند، مثلا رقص نور و درهای خودرو چیز جدیدی است که این خودرو را متفاوت تر می کند.

2- عوامل برون ساختاری :

قدرت سایر رقبا، تعرفه های گمرکی، مالیات‌ها، قیمت ابزار وسایل و نیروی کاری که باید پرداخت کند، جو روانی اجتماع و بخصوص بحث امنیت که به روابط بین کشورها هم مربوط است. (همانگونه که می بینید این عوامل نیز دارای اثرات مختلفی بر بخش عرضه و تقاضا هستند).

 

نوسان گیر کیست ؟

وقتی قیمتها بالا و پایین می روند، این فکر که کاش بشود وقتی قیمتها قرار است بالا روند ما آن جنس، سهم یا ارز را بخریم و وقتی که رشد قیمت انجام شد بفروشیم، فکری هوشمندانه به نظر می رسد که می تواند باعث کسب سود فراوان شود، بخصوص که این سودها می توانند تجمیعی باشند. یعنی اگر در هر معامله درصد مشخصی سود کنیم، در معامله‌ی بعدی سود قبلی هم به اصل پول ما اضافه می شود و به اینصورت به شکل تصاعدی، سرمایه رشد خواهد کرد.

بنابراین افراد مختلفی وارد این بازی می شوند؛ از کسانی که بر عوامل درون ساختاری و یا برون ساختاری موثرند، تا افرادی که این شرایط را به خوبی می شناسند و افرادی هیچ کاره که فقط سرمایه ای دارند و سعی می کنند به روشی به منابع و اطلاعات دو دسته‌ی قبل دسترسی داشته باشند.

 

سوال 1:  افرادی که به خوبی شرایط را می شناسند،  چه کسانی هستند و آیا اصلاً چنین افرادی وجود خارجی دارند ؟

قطعاً هیچ فردی در جهان وجود ندارد که اطلاع کاملی از همه‌ی عوامل مختلف تاثیرگذار بر قیمت‌ها داشته باشد، بخصوص وقتی صحبت از عوامل موثر در آینده باشد. با این وجود هرقدر فردی به مراکز اصلی عوامل درون یا برون ساختاری، نزدیک تر یا از آنها باخبرتر باشد، شرایط را بهتر از دیگران می شناسد. 

نزدیک‌ترین افراد به عوامل موثر بر قیمت، همان سیاستگذاران هستند چه در بخش بیرونی، مثلا وزیر یا نخست وزیر یک کشور و چه در بخش درونی مثلا سهامدار عمده یا مالک یک شرکت تولیدی. این افراد کسانی هستند که آن‌ها را با توجه به میزان نقشی که در تغییرات قیمت بازی می کنند، نوسان‌ساز می‌دانیم و طبیعی است که اگر قرار باشد کسی بتواند نوسان گیری کند، همین  نوسان ساز است. 

سوال2- آیا ما هم می توانیم نوسان گیری کنیم  و چگونه؟

پاسخ رایج اول :

بله که می توانید، درست است که ما نوسان ساز نیستیم یعنی نه تولیدکننده‌ی اصلی و مثلا سهام دار عمده‌ی شرکتیم و نه سیاستگذار اصلی داخلی با خارجی، ولی می توانیم حرکت بزرگان را دنبال کنیم.

فقط کافی است بدانیم سهامدار عمده یا سیاستگذار اصلی چه زمانی وارد می شود و چه زمانی خارج. همین کافی است تا ما هم با او وارد شویم و با او خارج.

روش‌های این تشخیص، تحلیل تکنیکال (تحلیل نمودارهای تغییرات قیمت و حجم معاملات طی زمان) و تحلیل فاندامنتال ( تحلیل بنیادی عوامل موثر بر قیمت) هستند البته حالت ترکیبی ( تکنوفاندامتال ) هم می شود متصور بود.

نقد این پاسخ :

در بازارهای مالی، یک بخش از درآمد افراد نوسان ساز، از نوسان گیری است. و این افراد چه مثلا دولت یک کشور و یا سهام دار عمده‌ی یک شرکت باشند، سعی می کنند خودشان هم از این نوسان که به هر دلیلی ساخته‌اند سود ببرند. 

البته در هر نوسانی میزان و نوع نقش افراد موثر در نوسان تغییر می کند، یعنی یک بار سیاست های داخلی، یک بار خارجی (عوامل بیرونی) بیشتر موثرند و یک بار عوامل داخلی ( نحوه‌ی فعالیت و مدیریت عرضه و تقاضا از سوی خود عرضه کننده و یا تقاضا کننده).

بنابر این اصلاً اینطور نیست که همه‌ی نوسان‌ها توسط گروه یا فردی خاص ساخته یا کنترل شوند، پس در بین بزرگان هم جنگ هست، به قول معروف ” دست بالای دست بسیار است”.

و حالا  کسی که نوسان ساز نیست و یا نقشی اندک و ناچیز در این نوسان‌ها دارد، وقتی خودش هدف اصلیِ نوسان‌ساز است، چگونه می خواهد سود کند.

مثالی بزنم:

دو آهوی نر بودند که با هم بر سر قلمرو رقابت داشتند.

روزی یکی از آنها با خودش گفت ” این بار که شیر حمله کرد، من هم همزمان با شیر به آهوی رقیبم حمله می کنم. فقط کافی است بفهمم کی شیر به بیشه می آید.

چند روز بعد، شیر حمله کرد و هردو آهوی نر را درید.

مثال دیگر:

فرض کنید سرمایه‌ی شما مثل یک آهنربا است که می خواهید با آن آهنرباهای دیگر را جذب کنید، یعنی از کسی ارزان بخرید و بعد به دیگری گران بفروشید (آن هم مثلا درست قبل از ریزش بعدی).

شما آهنربایتان را بزرگ می کنید (سرمایه را میلیاردی می کنید) ، قدرتش را هم افزایش می دهید ( با دسترسی به اطلاعات) و سر ذوق می آیید. اما…

اما ناگهان با آهنربایی چند هزار برابر یا شاید میلیونها برابرِ آهنربای خود مواجه می شوید و به سادگی آهنربایتان را از دست می‌دهید. ناگفته پیداست، سهامدار عمده، یا دولتی که ارزی را کنترل می کند و یا هر نوع عامل هوشمندانه ی داخلی یا خارجی موثر بر قیمت، همان آهنربای قول پیکر است.

و اما نقد روش‌های تحلیل بازارهای مالی

الف) تحلیل تکنیکال :

بیایید با هم نگاهی به کتاب‌های مطرح در این زمینه بکنیم ( و خیالتان راحت باشد، همه‌ی شان را با دقت خوانده‌ام  و در بخش کتاب‌های زرد کتابخانه‌ام برای مراجعه‌ی دوباره موجودند!)

 نام کتابنویسندهنام کتابنویسنده
تحلیل تکنیکال در بازار سرمایهجان مورفیاستراتژی های معامله در بازار سرمایهگرد آوری: علی محمدی
دستیار معامله گرگرد آوری : علی محمدیبهترین روشهای استفاده از خط روند آلن اندریپاتریک میکلا
همه چیز درباره ی شاخص های بازارمایکل سینسرالگوهای هارمونیک در بازار سرمایهگرد آوری: علی محمدی
روشهای کسب درامد در فارکسحسن علی باباییتحلیل تکنیکی به زبان سادهگردآوری: محمد مساح
روشهای کاربردی فیبوناچی در معامله فارکسکن مارشال / راب موبریتحلیل بین بازارها 1 و 2جان ج . مورفی
راهنمای کامل معاملات روزانهمارکوس هایتکوترچگونه در بورس دو میلیون دلار بدست آوردمنیکلاس داروس
شاخص های نموداری در بازار سرمایهعرفان معتضددوئل با روندنیما آزادی
راهنمای کامل اندیکاتورها و نمودارهای رایج در تحلیل تکنیکالاستیون بی . اکلیستحلیل و معامله گری در بازار ارزامیر آژیر
زندگی از راه داد و ستد در بازارهای مالیالکساندر آدلررکن سوم بازار نیما شعبانی (نیما آزادی)
تحلیل موجهای الیوت در بازار سرمایهرابرت ر. پریچرالگوهای شمعی ژاپنیاستیو نیسون
مرجع کاربردی تئوری موج الیوتعرفان معتضدآشنایی با بازار بین‌المللی مبادلات ارز (فارکس)علی محمدی
معامله با ابزار فیبوناچیکارولین بوردونمرجع کامل فارکس (تحلیل تکنیکال و فاندامنتال )آناهیتا آریایی
معاملات هارمونیکاسکات م – کارتی45 سال در وال استریتدلبرت گن
مرجع کامل فارکسمحمد و بهمن نظری نژادآموزش پیشرفته بازار بورس بین‌المللویلیام دلبرت گن

 

چیزی مشترک در همه‌ی این کتاب‌ها وجود ندارد. و آن بیان درصد و احتمال موفقیت از هر روش به تنهایی و یا در تلفیق با دیگر روش‌هاست.

در مقالات علمی اگر سرچ کنید، حتی درصد انرژی کاه و یا میزان بازده کود گوسفند بر رشد گیاهان محاسبه شده. ولی دریغ از یک مقاله در مورد این‌ها. و البته پاسخی که اغلب نویسندگان این کتاب‌ها می‌دهند هم جالب است؛ تحلیل یک علم نیست، یک هنر است!

و من نمی دانم  این جمله‌ی شان  توهین به هنر محسوب می شود یا به شعور شنونده.

نکته‌ی دیگر که به صورت واضح و یا تلویحی در همه‌ی این کتابها وجود دارد، وانمود کردن این مساله است که اگر به صورت تصادفی و هیچ تحلیلی وارد نوسان گیری شوی، بیش از سه حالت وجود ندارد ( ثبات قیمت‌ها – سود کردن – ضرر دادن). و اگر ثبات را حذف کنیم دو حالت وجود خواهد داشت؛ (سود یا ضرر) و با این صحبت ناخودآگاهِ ما را به سمت شیر و خط و مساله ای پنجاه پنجاه می‌برند. در حالی که اصلا این طور نیست.

بازارها سکه‌هایی بی جان نیستند؛ آنها خودشان یک طرف ماجرا هستند و ما با سکه ای روبه رو هستیم که خیلی بیشتر از ما هوش، دانایی و قدرت دارد و خودش انتخاب می‌کند که در هر وضعیتی شیر باشد یا خط.

از آنجا که سال‌ها سابقه‌ی فعالیت در بازارهای مالی را داشته‌ام، با این پیش‌فرض که “اگر آماری نبوده خودم آن را به دست آورم” و در نهایت “اگر روش خوبی نیست، خودم بسازم”، پژوهش‌هایی کرده‌ام. و اینک عددی تقریبی به شما خواهم گفت :  بعد از دست کم دویست معامله با روش و استراتژی خاص در تحلیل تکنیکال ( چون برای آمارگیری ده یا بیست بار ملاک نیست) حدود 7 درصد موارد درست از آب در خواهند آمد. به عبارتی شانس دو معامله‌ی موفق پشت سر هم 0/07  ضرب در 0/07 یعنی0/0014 خواهد بود. (چهارده صدم درصد).

بنابراین آنچه در این کتابها آمده از نظر علمی، مشتی خرافه‌اند که با دو هدف نوشته و پخش می شوند : نخست کسب درآمد از فروش و تدریس آنها و دوم کشاندن آهوها به عرصه‌ی شیر.

پس با وجود مهمل بودن و غیر علمی بودنشان، از آنجا که برای شیر و روباه، هر دو سود آور است، بدون هیچ مشکلی مدام بر تعدادشان افزوده می شود

ب) تحلیل فاندامنتال

در این بخش ما با علم رو به رو هستیم، یعنی اساس گفتمانها منطقی و بر اصل دو دو تا چهار تا هستند، برای بررسی آنچه در یک بازار گذشته بهترین روش تحلیل هستند ولی برای پیش بینی آینده، با توجه به عوامل بسیار متنوع و متغیر موثر بر قیمتها، باز هنگام نوسان گیری دچار مشکلاتی می شویم.

می خواستم در این رابطه نیز دلایلم را به طور مفصل بیان کنم ولی کتاب خوبی در این زمینه وجود دارد که از قضا به نظر تکنیکال کاران به عنوان نقد تحلیل فاندامنتال نوشته‌اند. البته این دلایل خوب و صحیح به معنی اثبات درستی خودشان نیست.(درست مثل اینکه موش پرست ثابت کند گاو پرستی غلط است).

کتابی که از آن سخن میگویم “ماجرای من در سرزمین وارونه” از نویسنده ای اسکاتلندی است. البته راهکارهایی که بعد از یافتن مشکل بیان می کند، کلی، و دارای همان مشکلات تحلیل تکنیکال است و قصد من از معرفی این کتاب صرفا توجه به نقدهای آن به مسائل فاندامنتال می باشد.

به هر جهت هرقدر شما از عوامل بنیادین موثر در آینده باخبر تر باشی، احتمال بردت بیشتر خواهد بود، ولی به عنوان فردی عادی از اول بازنده ی این ماجرا هم خواهی بود چرا که هرگز آهنربای معلومات تو به اندازه ی آهن ربای عوامل موثر اصلی .قوی و بزرگ نخواهد بود. با این وجود تحلیل فاندامنتال بحثی علمی است، که اگرنه برای نوسان گیری ولی برای مواردی دیگر، کاربرد اساسی دارد. 

مواردی مانند خرید و نگهداری طولانی مدت سهام به عنوان سرمایه گذاری بلند مدت و باهدف جمع آوری سودهای مثلا شش ماهه یا یک ساله ای که شرکت توزیع می کند. ویا به عنوان بررسی سرمایه گذاری بلند مدت در بخشی مثل خرید طلا و یا مسکن.

بر خلاف تحلیل تکنیکال، اغلب کتابهای مطرح در این زمینه دارای مطالبی برگرفته یا مخلوط با کتابهای درسی دانشگاهی هستند. 

نام کتابنویسنده
مدیریت مالی بریگام – یوستون
تحلیل بنیادی در بازار سرمایهمحمدعلی (بهروز) شهدایی
انتخاب سهام برتر به روش تحلیل بنیادیعلینقی رفیعی
بحرانهای ژولی و منافع شخصیهاری براون
23 اصل موفقیت وارن بافت و هفت اشتباه عمده در معاملات سهاممارک تایر
بازار طلاییروح الله حسینی مقدم
گتم به گام در بورسعلی خردمند
تحلیل بنیادی، تکنیکال یا ذهنیمارک داگلاس
بازها و کبوترها در بازار سرمایه- تحلیل فرگشتی بورسلیلا مهرابی ژور – رضا مجید زاده
روش سرمایه گذاری وارن بافترابرت هکستروم
مفاهیم اولیه بورسکامیار فراهانی فرد- رضا صبری
الفبای بازار سرمایهحمیدرضا ارباب

 

ج) استفاده از رمالی، طالع‌بینی، علوم غریبه، متافیزیک،  جفر و یا ارتباط با اجنه در پیش بینی قیمت سهام

این دسته از مطالب، ریشه ای کهن در تاریخ هر کشوری دارند، و هر کشوری به نوعی و به روشی مردمانی دارد و داشته که خود را مرتبط با نیروهایی رمز‌آلود می دانند.

این علوم کهن، مثلاً در ایران، در زمان حمله‌ی مغول های آلت پرست و یا شورش محمود افغان از آریانا (نام قدیم افغانستان یا ایران شرقی) و یا این اواخر در زمان جنگ با روس و تکه تکه کردن ایران هم وجود داشته‌اند و اتفاقاً در همه‌ی این دوره‌ها سراغ آنها هم رفته‌اند. ولی یا ادعای در اختیار داشتن چنین علومی دروغ بوده، یا اگر هم صحیح بوده ، نتیجه ای جز آنچه شده نداشته‌اند.

حالا قرار است همین روشها برای چند میلیون سود شما که دربرابر آن فجایع هیچ است به کار بیایند ؟!

بیشتر از این توضیح نمی دهم. ولی تاکید می کنم این متن به معنی رد این علوم نیست، که فردا کسی بیاید و بگوید مثلا جفر علمی الهی است و تو منکر شدی و خونت مباح شد.

من نگفتم که چنین علمهایی وجود ندارند، گفتم اگر وجود دارند، در دسترس مردمان در آن شرایط بغرنج نبوده‌اند که حالا کسی ادعا کند به آنها دست یافته.

د- روشهای جدید پرتفولیو و یا مثلا تحلیل روانشناسی یا اسمهای دیگری از این دست

اینها هم اغلب ریشه در تحلیل تکنیکال یا فاندامنتال دارند و افرادی با تغییر نام همان‌ها را به خورد شما می دهند و چیز جدیدی نیستند.

سوال 3- آیا ورود به بازار سرمایه بخصوص بورس اوراق بهادار، به معنی حمایت از تولید و کاری مفید است ؟

مطالب در حال تکمیل شدن تدریجی هستند

 

 

 

 

 

 اینستاگرام Ravamo.irکانال تلگرامی RavaMo.ir

 

 

بازگشت به صفحه‌ی اصلی